Marejesho ya kodi ni nini?

Ni marejesho ya kodi ya ziada iliyolipwa katika kipindi fulani.

Ni Nani Anayestahiki Kurejeshewa Ushuru wa Mapato ya Mtu Binafsi?

Walipakodi wanaostahiki kurejeshewa Kodi ya Mapato iko chini ya aina zifuatazo:

jamii

Required nyaraka

Wenye sera ya Bima ya Maisha au Elimu.

Cheti cha sera ya bima na kadi ya kukatwa kwa Ushuru (Fomu P9)

Wamiliki wa nyumba wenye Rehani kutoka taasisi za fedha zifuatazo Benki, Makampuni ya Bima, Vyama vya Ujenzi, Shirika la Nyumba la Taifa.

Cheti cha rehani na kadi ya kukatwa kwa Ushuru (Fomu P9)

Watu wenye Ulemavu walio na cheti cha msamaha.

Cheti cha msamaha na kadi ya kukatwa kwa Kodi (Fomu P9)

Walipakodi ambao wamelipa kodi iliyokatwa kwenye chanzo (Kodi ya zuio) zaidi ya dhima ya mwisho.

 

Cheti cha Kodi iliyozuiliwa na kadi ya kukatwa kwa Kodi (Fomu P9) inapohitajika.

Walipakodi wanaolipa kodi kimakosa.

Hati husika za kuthibitisha kodi zililipwa kimakosa.

Hati zinazounga mkono zinapaswa kupakiwa kwenye mfumo na hati zozote za ziada zilizoombwa kuchanganuliwa na kutumwa kupitia barua pepe kwa afisa anayeshughulikia dai.

Kumbuka: Wafanyikazi wanaweza kutoa hati muhimu kwa mwajiri ili apewe unafuu wa bima na kukatwa kwa rehani kupitia orodha ya malipo. Ni kesi zile pekee ambazo hazijafurahia mkopo huu wa moja kwa moja kupitia mwajiri wao ndizo zinaweza kutuma maombi ya kurejeshewa pesa.

Je, nitaombaje kurejeshewa kodi ya mapato?

Dai la kurejeshewa pesa lazima lifanywe ndani ya miaka mitano (5) ya tarehe ambayo ushuru ulilipwa. Uamuzi juu ya maombi utawasilishwa kwa walipa kodi ndani ya siku 90 baada ya kupokea maombi.

Dai lazima liwasilishwe mtandaoni kupitia iTax kama ifuatavyo: -

  1. i) Ingia kwa https://itax.kra.go.ke/KRA-Portal/
  2. ii) Bofya kichupo cha Rejesha pesa. Kutoka kwenye menyu kunjuzi, chagua Kodi ya Mapato.
  • iii) Bofya Kichupo cha Maelezo ya Dai na ujaze sehemu zinazopatikana. Sehemu zote zilizo na * ni za lazima.
  1. iv) Ambatanisha nyaraka zozote.
  2. v) Bofya kichupo cha wasilisha.
  3. vi) Madai yanagawiwa moja kwa moja kwa afisa wa kurejesha fedha na Nambari ya Kukiri zinazozalishwa na kutumwa kwa walipa kodi kupitia barua pepe. Nambari hii inatumika kufuatilia dai.
  • vii) Mlipakodi anaweza kufuatilia hali ya dai kwa kuchagua "Fuatilia hali ya Maombi" chini ya "Viungo Muhimu".

 

Kumbuka: Ni muhimu kushauriana na leja ya jumla katika wasifu wako wa i-Tax ili kuhakikisha kwamba mwajiri wako ametoa hesabu ya PAYE yote iliyokatwa kutoka kwenye mshahara wako kabla ya kuwasilisha dai lako la kurejesha pesa. Walipakodi wanashauriwa kuthibitisha upatikanaji wa mikopo ambayo itasababisha kurejeshewa pesa kabla ya kutuma ombi lao.

 

Ni hati gani nitakazohitaji ili niombe kurejeshewa pesa zangu?

  • Kadi ya makato ya kodi (Fomu P.9) kwa madai yanayohusiana na makato ya ziada ya PAYE
  • Vyeti vya sera ya bima ya madai yanayohusiana na unafuu wa bima
  • Cheti cha rehani kutoka taasisi ya kifedha kwa madai yanayohusiana na riba juu ya rehani au mpango wa umiliki wa nyumba
  • Vyeti vya kodi ya zuio kwa madai yanayohusiana na kodi inayokatwa kwenye chanzo.

Je, ni lini ninapaswa kutuma maombi ya kurejeshewa kodi?

Mara baada ya kuwasilisha marejesho ya kodi kwa mwaka husika.

Nitajuaje ikiwa urejeshaji wangu wa pesa umeidhinishwa?

  1. Baada ya kuidhinishwa kwa dai, mlipakodi huarifiwa kiotomatiki kupitia barua pepe.
  2. Pesa zinapotolewa na Finance, walipa kodi huarifiwa kiotomatiki kupitia barua pepe.
  3. Pale ambapo dai limeungwa mkono katika vipengele vyote, linatarajiwa kulipwa ndani ya miaka miwili (2) kuanzia tarehe ambayo maombi yaliwasilishwa. Kiasi chochote kitakachosalia bila kulipwa baada ya miaka miwili kitavutia riba ya 1% kwa mwezi au sehemu yake.

 

Tafadhali kumbuka kuwa kwa mujibu wa Kifungu cha 47(4) cha Sheria ya Taratibu za Ushuru, urejeshaji wa pesa utatumika kwa utaratibu ufuatao:

  1. Malipo ya kodi nyingine yoyote inayodaiwa na walipa kodi chini ya sheria hiyo hiyo ya kodi,
  2. Malipo ya kodi yoyote inayodaiwa na walipa kodi chini ya sheria nyingine yoyote ya kodi.
  3. Salio lolote lirejeshwe kwa walipa kodi

Nikituma ombi la kurejeshewa pesa itachukua muda gani kupokea kurejeshewa fedha?

Ikiwa dai limeungwa mkono kikamilifu katika vipengele vyote, litachakatwa ndani ya siku 90 kutoka wakati wa kuwasilisha.

Nitajuaje ikiwa ombi langu la kurejeshewa pesa halijafaulu?

Baada ya kukataliwa kwa dai, mlipakodi hupokea kiotomatiki agizo la kukataliwa kupitia barua pepe.

Marejesho ya Kodi yanatumika chini ya sheria zipi za ushuru

Sheria husika

  1. i) Sheria ya Kodi ya Mapato Sura ya 470 (ITA) - Vifungu 15(3)(b), 29,30,31, 106 na Jedwali la Tatu na Nne.
  2. ii) Sheria ya Taratibu za Ushuru ,2015 (TPA) - Vifungu 47, 48 & 88, 97(b), 104(3), 108
  3. iii) Notisi ya Kisheria Na. 36 ya 2010 – Watu Wenye Ulemavu (Makato ya Kodi ya Mapato na Misamaha) Amri, 2010

Je! ni nini hufanyika katika hali ambapo mlipa kodi anarejeshwa kimakosa?

  1. Pale ambapo Kamishna anamrejeshea mtu pesa kimakosa, mtu huyo atatakiwa kurejesha kiasi kilichorejeshwa kimakosa kwa tarehe iliyowekwa kwenye barua ya madai.
  2. Ikiwa kiasi cha kulipwa kwa tarehe ya kukamilisha katika barua ya mahitaji, itavutia riba ya malipo ya marehemu.

Je, ni Adhabu na Makosa ya Kitawala kwa Kutoa Madai ya Ulaghai gani?

Kulingana na Kifungu cha 88, 97(b) & 104(3) cha Sheria ya Taratibu za Ushuru,

Mtu anayetoa madai ya ulaghai atawajibika kwa adhabu au kufunguliwa mashtaka kama ifuatavyo:-

  1. Mtu ambaye kwa ulaghai anatoa dai la kurejesha pesa atawajibika kwa adhabu ya kiasi ambacho ni sawa na mara mbili ya kiasi cha dai.
  2. Mtu ambaye kwa makusudi anadai marejesho ambayo hastahili kulipwa anatenda kosa na akitiwa hatiani atawajibika kulipa faini isiyozidi shilingi milioni kumi na/au kifungo kisichozidi miaka kumi.