Ufafanuzi wa maelezo yaliyotolewa na Keroche Breweries Limited.

TAARIFA KWA VYOMBO VYA HABARI 08/03/2022

Mamlaka ya Ushuru ya Kenya (KRA) inapenda kuwashukuru mamilioni ya Wakenya ambao wanaendelea kulipa ushuru kwa bidii wakati na wakati ushuru unapofika. Hii inadhihirisha uzalendo na hisia za ndani kabisa za uraia tunapotafuta mafanikio ya pamoja kama Taifa. Katika mwaka wa 2020/21 Wakenya katika mamilioni yao walilipa shilingi za Kenya trilioni 1.669 katika ushuru unaozidi lengo na Kenya shilingi Bilioni 16.8. Katika mwaka huu wa kifedha, taifa liko kwenye harakati za kupata makadirio ya shilingi za Kenya Trilioni 1.882. Ni lazima sote tujivunie mafanikio haya. Mafanikio ya malengo haya yanachangiwa kwa kiasi kikubwa na ufufuaji wa uchumi na utekelezaji wa bidii wa hatua za kufuata ili kuhakikisha ukwepaji wa kodi. Tunaendelea kutumia mbinu za teknolojia na akili za kufuata kodi ambazo zinategemea zaidi taarifa zilizopatikana kutoka kwa hifadhidata za watu wengine na kufanya kazi kwa karibu na mashirika mengine ya kutekeleza sheria.

Maendeleo ya nchi yetu ni wajibu wa pamoja ambapo raia hulipa ushuru kwa mujibu wa sheria zilizotungwa na Bunge na kusimamiwa na Mamlaka ya Ushuru ya Kenya kwa niaba ya watu wa Kenya. Kipindi cha Ushuru, Watu Wanaotozwa Ushuru, uamuzi wa kodi na kiasi kinachopaswa kulipwa, na tarehe za malipo ya kodi zote zimeainishwa katika sheria za kodi ambazo zinakusudiwa kuzingatiwa na walipa kodi wote bila ubaguzi. KRA ni msimamizi tu wa sheria ambazo zinatungwa na watu wa Kenya kupitia wawakilishi wao waliochaguliwa katika Bunge. Mfumo wa kisheria wa kurejesha ushuru ambao haujalipwa pia umefafanuliwa vyema katika sheria za ushuru ambazo pia hutoa mbinu za kusuluhisha mizozo ambapo walipa ushuru hawakubaliani na maamuzi yaliyochukuliwa na KRA.

KRA inahitajika kuweka taarifa za mlipa ushuru kuwa siri wakati wote. Taarifa za mlipakodi zinaweza hata hivyo kuwa hadharani katika hali fulani ikiwa ni pamoja na wakati taarifa kama hiyo inadaiwa mbele ya Mahakama na Baraza la Rufaa la Kodi ambazo ni vikao vya umma. Mlipakodi pia anaweza kwa hiari yake mwenyewe kuweka taarifa hizo kwa umma. Pale ambapo mlipa ushuru atachagua kufanya hivyo, KRA inasalia bila lingine ila kufafanua habari zozote zinazotolewa na mlipa ushuru kwa umma ambazo kwa mtazamo wa KRA si sahihi na huenda zikapotosha umma iwapo zitaachwa katika uwanja wa umma bila ufafanuzi. Kwa kufanya hivyo KRA huwa makini kutotoa maoni yoyote kuhusu masuala yaliyo mbele ya mahakama na siku zote itatafuta tu kufafanua ukweli ili kusahihisha taarifa zozote potofu.

Kumekuwa na mizozo mbalimbali kati ya Keroche Breweries Ltd. na KRA. Baadhi zimetatuliwa na kodi kutatuliwa. Hata hivyo kuna haja ya kutoa baadhi ya ukweli kuhusu migogoro iliyosalia ili kufafanua taarifa ambazo walipa kodi wametoa kwa umma kupitia njia mbalimbali.

 

Utaratibu wa Ushuru wa Bidhaa

 

Ushuru wa Ushuru ni Ushuru wa matumizi ambapo watengenezaji wa bidhaa zinazotozwa ushuru hukusanya ushuru kutoka kwa watumiaji na wanatakiwa kuwasilisha hiyo hiyo kwa KRA mnamo au kabla ya tarehe 20.th siku ya mwezi uliofuata. Katika kesi ya sasa, Keroche Breweries Limited (Keroche) ilihitajika kukusanya Ushuru wa Ushuru na Ushuru wa Ongezeko la Thamani (VAT) kwa bidhaa mbalimbali na kuwasilisha kwa KRA kama ilivyoainishwa na sheria za ushuru.

 

Historia fupi ya mizozo ya Keroche na KRA

 

  1. On 11th Desemba 2006, Keroche Industries Limited ambayo baadaye ilibadilisha jina lake kuwa Keroche Breweries Ltd iliwasilisha ombi la Mapitio ya Mahakama. Maombi ya Nyinginezo ya Nairobi HC No. 743 ya 2006: Mamlaka ya Mapato ya Jamhuri-dhidi ya-Kenya na Nyingine Tano, Ex-Parte Keroche Industries Limited.

 

  1. Ombi lilipinga uamuzi wa Mamlaka ya Mapato ya Kenya kuainisha bidhaa za mvinyo zilizoimarishwa za Keroche's Breweries Ltd chini ya Ushuru wa Misimbo ya Harmonized System (HS) kichwa 22.04 badala ya chini ya Ushuru wa Kanuni Viongozi 22.06 kuhusu Ushuru wa Bidhaa, Shirika na Kodi ya Mapato ya Zuio na Kodi ya Ongezeko la Thamani (VAT) kuhusiana na shughuli za mauzo na biashara zinazojumuisha miaka ya mapato 2002 hadi 2006.

 

  1. Uainishaji upya wa bidhaa za Keroche's Breweries Ltd ulisababisha tathmini ya kodi kama ifuatavyo:-
  2. Kuhusu Kodi ya Mapato, Ushuru wa Bidhaa na Kodi ya Zuio dhidi ya Keroche, tathmini ilifichua jumla ya 802,919,447.00

 

  1. Kuhusu Kodi ya Ongezeko la Thamani, Riba na adhabu zake dhidi ya Keroche Breweries Ltd, tathmini ilibaini jumla ya 305,094,183.00.

 

  1. On 6th Julai, 2007, Mahakama Kuu ilitoa hukumu iliyounga mkono Keroche Breweries Ltd na kufuta arifa za tathmini za KRA.

 

  1. KRA ilisikitishwa na uamuzi wa Mahakama Kuu na kukata rufaa katika Mahakama ya Rufaa kupitia Rufaa. Rufaa ya Kiraia ya Nairobi Nambari 2 ya 2008: Mamlaka ya Mapato ya Kenya na Nyingine Tano dhidi ya Keroche Industries Limited.

 

  1. Rufaa hiyo ilitokana na kwamba Mahakama:
    1. Haikuzingatia kuwepo kwa utaratibu wa Mahakama ya Rufaa ya Kodi ambapo uhalali wa kesi hiyo unaweza kupitishwa,
    2. Imeshindwa kutambua kwamba ilikosa mamlaka ya kujiburudisha mzozo kabla ya kukamilika kwa utaratibu huo na
    3. Iliangazia uhalali wa suala hilo wakati suala lililokuwa mbele ya Mahakama moja la madai ya kutofuata taratibu kupitia mchakato wa mapitio ya Mahakama.

 

  1. On 3rd Februari 2017, Mahakama ya Rufaa ilitoa uamuzi wake kwa upande wa KRA. Katika hukumu hiyo, Mahakama ya Rufani ilitoa amri ya kutengua uamuzi wa Mahakama Kuu 6th Julai 2007 na kuagiza kwamba KRA itoe notisi zinazofaa kuhusiana na tathmini ya ushuru inayoambatana na hati shirikishi kwa Keroche Breweries Ltd.

 

  1. Kufuatia uamuzi wa Mahakama ya Rufani tarehe 3rd Februari 2017 KRA ilitoa Keroche Breweries Ltd na tathmini kama ifuatavyo;
  2. Tathmini ya Ushuru wa Ushuru kwa kipindi cha 2002-2005 ya Kshs 467,704,167.00;
  3. Tathmini ya Kodi ya Ongezeko la Thamani kwa kipindi cha 2002-2005 cha Kshs 388,594,657.00; na
  4. Tathmini ya Ushuru wa Shirika na Kodi ya Zuio kwa kipindi cha 2002 hadi 2005 cha 737,333,959.00
  5. Keroche Breweries Ltd haikukubaliana na tathmini iliyotolewa na KRA na ikapinga vivyo hivyo tarehe 2.nd Julai 2017 kama inavyotolewa chini ya Sheria ya Taratibu za Ushuru.
  6. KRA ilizingatia pingamizi la Keroche na kutoa maamuzi ya pingamizi kwa Keroche tarehe 3rd Agosti 2017 kuthibitisha tathmini.

 

  1. Keroche Breweries Ltd ilitumia haki yake ya kukata rufaa kwa kuwasilisha Rufaa mbele ya Mahakama ya Rufaa ya Ushuru kama ifuatavyo:
  • Nairobi TAT No 137 ya 2017: Keroche Breweries Limited dhidi ya Kamishna wa Ushuru wa Ndani kuhusiana na Ushuru wa Bidhaa uliotathminiwa katika 467,704,167.00.
  • Nairobi TAT nambari 138 ya 2017: Keroche Breweries Limited dhidi ya Kamishna wa Ushuru wa Ndani kuhusiana na Kodi ya Ongezeko la Thamani iliyotathminiwa katika Kshs 388,594,657.00.
  • Nairobi TAT nambari 139 ya 2017: Keroche Breweries Limited dhidi ya Kamishna wa Ushuru wa Ndani kuhusiana na Ushuru wa Mapato ya Shirika na Kodi ya Mapato ya Zuio la Ksh 333, 818,737.20.

 

Jumla ya kodi ilifikia Kshs. 1,190,117,561.00.

 

  1. Rufaa hizo zilisikilizwa na Mahakama ya Rufaa ya Kodi, ambayo ilitoa uamuzi wake tarehe 9th Machi 2020. Mahakama hiyo iliidhinisha madai ya ushuru ya KRA isipokuwa kipengele cha riba na adhabu kilichotozwa na KRA katika kipindi ambacho mzozo ulikuwa mbele ya Mahakama Kuu na Mahakama ya Rufaa mtawalia.   

 

  1. Mahakama ya Rufaa ya Ushuru pia ilitoa hukumu kuhusu kundi jingine la Rufaa tatu (3), zilizowasilishwa mwaka wa 2015 & 2017 ambapo mzozo ulihusiana na viwango vya ushuru vinavyotumika kwa Vodka ya Keroche's Vienna Ice Brand ya mwaka wa 2012. Rufaa hizo tatu zilikuwa na kodi zinazodaiwa kiasi cha  7,926,718,424.00

 

  1. Mahakama katika rufaa ya Vienna Ice Brand ya Vodka ilishikilia kuwa Keroche Breweries Ltd ilihusika katika uchanganyaji wa pombe ambayo ni sawa na kutengeneza kwa maana ya Sheria ya Ushuru wa Bidhaa, 2015 na Sheria ya Forodha na Ushuru, SURA 472 (iliyofutwa). Kwa hivyo hii ilimaanisha kuwa Vienna Ice ilikuwa bidhaa tofauti ambayo Ushuru wa Ushuru na VAT zililipwa.

 

  1. Kwa hivyo, ushuru unaobishaniwa katika rufaa sita ni kama ifuatavyo:

 

  1. Kama inahusiana na HS Code kwa vin yenye maboma Kshs 1,190,117,561.00
  2. Kuhusu Vienna Ice Vodka Kshs 7,926,718,424.00

 

 

Jumla ya ushuru unaodaiwa ni Kshs. 9,116,835,985.00.

 

  1. Katika kipindi cha kati, KRA na Keroche Breweries Ltd walikuwa wameingia katika mazungumzo ya kutatua Kesi za Ushuru kwa amani.
  2. Makubaliano yalifikiwa tarehe 14th Agosti, 2018 kuhusu kesi ya Vienna Ice. Keroche Breweries Ltd ilishindwa na kukataa kutia saini makubaliano na kulazimisha suala hilo kuendelea kusikilizwa kikamilifu mbele ya Mahakama.  

 

  1. Baada ya kupokea hukumu kutoka kwa Mahakama ya Rufaa ya Kodi tarehe 9th Machi 2020, KRA ilianza kutekeleza hatua dhidi ya Keroche Breweries Ltd tarehe 11.th Machi 2020. Keroche Breweries Ltd ilihamia Mahakama Kuu tarehe 16th Machi 2020 kupinga hatua ya utekelezaji iliyochukuliwa na KRA. Mahakama kuu ilitoa afueni kwa kampuni ya Keroche Breweries Ltd dhidi ya hatua za utekelezaji za KRA kwa kuipatia amri ya kusimamishwa kazi kwa sharti kwamba kampuni ya Keroche Breweries Ltd ilipe dhamana ya KRA kwa kodi. 500,000,000 inasubiri kusikilizwa na kuamuliwa kwa mzozo.

        

  1. Keroche Breweries Ltd ilikata rufaa dhidi ya uamuzi wa Mahakama Kuu kuhusu malipo ya dhamana ya Kshs. 500,000,000. Tarehe 25th Juni, 2020, Mahakama ya Rufaa iliagiza Keroche alipe 100,000,000 wakisubiri kusikilizwa kwa Rufaa, kiasi gani walilipa.

 

  1. Kufuatia Maagizo ya kusimamishwa kazi katika Mahakama ya Rufaa, KRA na Keroche Breweries Ltd zilikubali kuhusika katika Usuluhishi Mbadala wa Mizozo (ADR) kwa nia ya kusuluhisha suala hilo nje ya mahakama.

 

  1. ADR inalenga kuimarisha mchakato mzima wa utatuzi wa migogoro kwa kutoa unyumbufu na utatuzi wa migogoro kwa wakati bila vikwazo vinavyowekwa na michakato ya kimahakama na ya kimahakama kuhusu taratibu za kiufundi, muda unaochukuliwa na gharama ya kesi. Ni muhimu kutambua kwamba ADR ni mjadala wa hiari, shirikishi na wezeshi kuhusu mzozo wa kodi kati ya walipa kodi na Kamishna. Ni katika mfumo wa upatanishi uliorahisishwa na wala si usuluhishi kama inavyofafanuliwa katika Sheria ya Usuluhishi, (Sura ya 49 Sheria za Kenya), kwani msimamizi hana uwezo wa kutoa maamuzi yoyote kuhusu matokeo ya mzozo wa ushuru. Badala yake, wahusika wanawezeshwa kutafuta suluhu la mzozo wa kodi.

 

 

 

 

  1. Vyama baada ya kupitia kwa maelewano masuala yaliyo katika mzozo  imeingia katika mikataba miwili:
    1. juu ya 23rd Julai, 2021 (inayolipa Ushuru wa Bidhaa kwenye bia ya kawaida, Kodi ya Shirika, madai ya VAT yaliyorudiwa na yaliyopigwa marufuku na Kodi ya Mapato ya Zuio) na,
    2. On 21st Desemba, 2021 (inayohusu Msimbo wa Mfumo Uliooanishwa na Kiwango cha Ushuru kwa Vinywaji maalum vya Keroche) ili kutatua suala hilo kikamilifu.

 

  1. Kwa makubaliano ya 23rd Julai, 2021, Keroche ilikubali kudaiwa jumla ya Kshs. 272,211,842 ikijumuisha Kshs. 134,447,847 kama kodi kuu na Ksh.137, 763, 995 za riba na adhabu na kutolewa kulipa ushuru mkuu wa Kshs. 134,447,847 katika awamu tisa (9) za mwezi kuanzia 25th Septemba, 2021. Mpango wa malipo haukuzingatiwa.

 

  1. Kwa makubaliano ya 21st Desemba, 2022, kodi ya 7, 546, 317, 309 ilikubaliwa kuwa inadaiwa na kulipwa, ikijumuisha kodi kuu ya Kshs. 4,498,561, 062, adhabu ya Ksh. 66, 903, 401 na maslahi ya Kshs. 2, 980, 852, 846. Kati ya kodi ya kanuni ya Kshs. 4,498, 561, 062, Keroche Breweries Ltd ilipendekeza kulipa Shilingi 500,000,000 in 24 sawa kwa awamu kuanzia Desemba 2021 na kutumia haki yao kisheria kutuma maombi ya kuachwa Shilingi 3,998,561,062 kutoka Hazina ya Taifa. Pia ilikubaliwa kwa maandishi kwamba ushuru wa Kshs. 3,998,561,062 zitatatuliwa na Keroche ikiwa ombi la kuachwa halitafaulu.

 

  1. Katika mikataba hiyo miwili (2), Keroche Breweries Ltd ilipaswa kuomba msamaha wa adhabu na maslahi baada ya kulipwa kikamilifu dhima kuu ya ushuru ambayo haijalipwa.

 

  1. Makubaliano hayo yalipitishwa kama maamuzi ya Mahakama Kuu tarehe 12th Februari, 2022.

 

  1. Keroche Breweries Ltd haijaheshimu malipo ya awamu kulingana na makubaliano.

 

Maombi ya kufutwa kwa ushuru

  1. On 20th Januari 2021, Keroche alituma maombi kwa Katibu wa Baraza la Mawaziri Hazina ya Kitaifa ya kutelekezwa 3,998,561,062 kodi kwa kipindi cha 2002-2015. Maombi haya yanazingatiwa kulingana na vifungu vya sheria kuhusu kutelekezwa kwa ushuru.

 

Kesi zingine zinazosubiri:

 

  1. Keroche pia ana mzozo mwingine mbele ya Mahakama ya Rufaa ya Ushuru: TKATIKA nambari 488 YA 2021 Keroche Breweries Limited dhidi ya Kamishna wa Ushuru wa Ndani: Katika kesi hii iliyowasilishwa mwaka wa 2021, Keroche anapinga utozaji wa Ushuru wa Bidhaa kwenye Vienna Ice Vodka, akidai kuwa pombe katika bidhaa hiyo ni 6% na sio 12.7% kama ilivyodaiwa na KRA. Maana ya mapato ni 256, 368,436.

 

 

  1. Pia kuna inayoendelea Kesi ya jinai Nambari 1436 ya 2019 mbele ya mahakama ya kupambana na ufisadi ambapo kampuni ya Keroche Breweries Ltd imeshtakiwa kwa makosa mbalimbali ya kodi ya 14,451,836,375.00

 

 

Ushuru wa Sasa 

 

  1. Juu ya suala linalohusiana na 351,000,000 kodi zinazopaswa kulipwa na kuangaziwa zaidi na Keroche Breweries Ltd kama sababu kuu iliyosababisha kufungwa kwa jengo hilo hivi majuzi, ni muhimu kutambua kuwa hii ni ushuru mkuu ambao Keroche alizuilia kwa kipindi cha Januari 2021 hadi sasa na haijatuma kama hiyo. kwa KRA. Hii inamaanisha kuwa Keroche Breweries Ltd imekuwa ikikusanya Ushuru wa Ushuru wa Bidhaa na VAT kutoka kwa watumiaji wake kupitia uuzaji wa bidhaa zake lakini imekuwa haipeleki ushuru kwa KRA.
  2. By 14th Desemba, 2021, kiasi hiki kilikuwa kimesimama 279,958,530 wakati kwa barua ya tarehe 14th Desemba, 2021 Keroche alijitolea kulipa deni hilo kwa awamu za Kshs. 20,000,000.00 kuanzia Januari 2022 hadi Oktoba 2022 na baadaye Kshs. 30,000,000 kwa Mwezi wa Novemba, 2022 na Kshs. 49,958,530 kwa mwezi wa Desemba, 2022. Keroche ililipa Kshs pekee. 1o,000,000 na kuvunjia heshima makubaliano.
  3. Ni muhimu pia kutambua kwamba hizi ni ushuru wa kujitathmini unaotangazwa na Keroche Breweries Ltd katika mapato yake ya kila mwezi lakini haitolewi. Inaweza tu kumaanisha kuwa Mlipakodi anaweza kuwa anatumia ushuru unaokusanywa kufadhili shughuli za kampuni au kwa madhumuni mengine ya kibinafsi.

 

  1. Mipango ya malipo ilikubaliwa na Keroche kuhusiana na ushuru wa sasa na ushuru uliokubaliwa chini ya mchakato wa ADR. Mpango wa kwanza uliokubaliwa Julai 2021 haukuheshimiwa, mpango wa pili uliokubaliwa mnamo Desemba 2021 pia haukuheshimiwa. Zaidi mnamo Januari 2022 Keroche aliomba kukaguliwa kwa mpango huo na ulikubaliwa tena kwa maandishi lakini bado Hakuheshimiwa. 

 

  1. Ukusanyaji wa Ushuru wa Bidhaa ni kupitia Stempu za Ushuru zinazotolewa kwa watengenezaji kulingana na ujazo wao wa uzalishaji. KRA haitoi stempu za ushuru kwa watengenezaji ambao hawajatoa hesabu za stempu zilizotolewa hapo awali kupitia malipo ya ushuru uliokusanywa au hadi ushuru ambao haujakamilishwa ulipwe kikamilifu au mpango wa malipo uliokubaliwa uingizwe na hivyo hivyo kuheshimiwa kila mara.

Hitimisho

  1. Keroche Breweries Ltd imepewa fursa ya kufuata sheria za ushuru. Mlipakodi amekuwa akikusanya ushuru kutoka kwa watumiaji lakini hawapeleki sawa kwa KRA. Mlipakodi hajaonyesha dhamira yoyote ya kutii lakini ameshindwa mara kwa mara kuwasilisha kodi za sasa na pia ameshindwa kuheshimu mipango ya malipo iliyokubaliwa.

 

  1. Kwa kuruhusu Mlipakodi yeyote kuendelea kukusanya ushuru na kutotuma sawa, KRA haitakuwa ikitekeleza jukumu lake la kuhakikisha kwamba ushuru unaotozwa unatumwa kwa wakati ufaao na kwamba walipakodi wote wanatuma mgao wao sawa wa kodi “Siyo shilingi zaidi na Sio shilingi pungufu”. Kuruhusu watengenezaji kuuza bidhaa zao bila kutoza ushuru sahihi au kukusanya ushuru bila kutuma kutakuwa sawa na kuwapa wale wanaokwepa ushuru faida isiyofaa kuliko walipa kodi wengi wanaotii sheria ambao hulipa ushuru kwa bidii. Ni kuanzisha upotoshaji katika soko ambao utaishia kuua biashara ya kulipa kodi kwa gharama ya wale ambao hawatoi kodi. Mwishowe, Hakuna ushuru utakaolipwa na ajira itapotea wakati biashara zinazolipa ushuru zitafungwa kwa sababu ya ushindani usio wa haki kutoka kwa wale wasiolipa ushuru.

 

 

  1. KRA imejitolea kwa majukumu yake ya kukusanya mapato na kuwezesha biashara. Kushughulikia upotoshaji wa soko unaosababishwa na biashara haramu ambayo ni pamoja na kutolipa ushuru sahihi pia ni uwezeshaji wa biashara.

 

  1. Mamlaka inawashukuru walipakodi wanaotii sheria kwa mchango wao katika uendelevu wa kiuchumi wa Kenya kwa kulipa sehemu yao sawa ya kodi. Mamlaka imedhamiria kuimarisha uzingatiaji wa kodi kwa kuboresha uzoefu wa ulipaji kodi na kuifanya kuwa bora kwa walipa kodi wote.

 

Kamishna wa Huduma za Kisheria na Uratibu wa Bodi

Je, ulipata maudhui haya kuwa muhimu?

wastani Rating

3.3
Kulingana na ukadiriaji 10