HOTUBA KUU YA MHE.UHURU KENYATTA

HOTUBA TAREHE 31/10/2018

Walipakodi mashuhuri,

Mabibi na Mabwana,

Imesemwa mara nyingi kwamba kuna hakika mbili tu zilizohakikishwa ambazo kila mtu lazima avumilie maishani; ya kwanza ni kodi na ya pili ni kifo. Jambo la kawaida kati ya haya mawili ni ugumu wa kuachilia, ama ya pesa ya mtu au ya maisha ya mtu.

Kwa hiyo ni mafanikio ya kustaajabisha kwamba tunakutana hapa leo kwa mwaka wa 15 unaoendelea kusherehekea watu wanaolipa kodi kwa hiari na kwa bidii. Pongezi!

Kihistoria, tukio hili limekuwa likiadhimishwa kila mwaka ifikapo Oktoba siku chache baada ya Siku ya Mashujaa ikiwa ni ukumbusho wa uhusiano kati ya kupatikana kwa uhuru wetu na Mashujaa wetu wa Uhuru na juhudi za Mashujaa wetu wa kisasa ambao wanadumisha uhuru wetu kupitia ulipaji wa kodi. .

Mtakumbuka kwamba wakati wa hotuba yangu kwa Taifa Siku ya Jamhuri mwaka jana, nilielezea ramani ya Utawala wangu kuelekea ustawi wa pamoja kwa Wakenya wote. Chapisho hili la bluu linalojulikana kama Big Four, kwa hakika ni uharakishaji wa mpango wetu wa muhula wa kati wa tatu.

Mabibi na Mabwana,

Maeneo manne ya kipaumbele ni kupatikana kwa uhakika wa chakula na lishe, utoaji wa nyumba za bei nafuu, utoaji wa huduma za afya nafuu kwa wote na kuongeza uzalishaji wa ajira kupitia upanuzi wa msingi wetu wa viwanda. Katika kipindi cha miezi 10 iliyopita utawala wangu umeelekeza juhudi zake katika kuweka msingi thabiti wa kisheria, kisera na kifedha ili kusaidia vipaumbele hivi.

Baada ya kulipitia zoezi hili kwa undani wa kina, ni wazi zaidi sasa, zaidi ya hapo awali kwamba kuna haja ya sisi kulipa kipaumbele zaidi kwa walipa kodi na watoza ushuru, kwa sababu mustakabali wa Taifa letu upo mikononi mwenu.

Mabibi na Mabwana,

Jukumu la ushuru na mtoza ushuru linaweza kufuatilia mizizi yake hadi hatua ya awali ya maisha ya jumuiya, ambapo kila mwanajamii alichangia sehemu ndogo ya mali zao za kidunia katika bwawa kwa ajili ya ustawi wa jumuiya ili kuendelezwa. Maelfu ya miaka baadaye, kidogo kimebadilika, wapende au uwachukie kodi zote mbili na mtoza ushuru yuko hapa kukaa.

Ni kwa sababu hii, kwamba mkusanyiko wa leo ni muhimu sana, kwa sababu unatambua kiini cha kuwepo kwa umoja kati ya serikali na raia wake, kati ya kodi na maendeleo. Hakuwezi kuwa na Jimbo bila watu, hakuna maendeleo bila kodi na hakuwezi kuwa na ushuru bila uzalishaji wa mali na watu wetu. Utambuzi huu unatuweka sote kwa usawa.

Ni kupitia ulipaji wa ushuru wa mamilioni ya Wakenya ambapo Utawala wangu umefaulu kusimamia mojawapo ya mageuzi ya busara zaidi katika utawala kutoka mfumo mkuu hadi mfumo wa ugatuzi wa serikali katika miaka 5 mifupi lakini yenye nguvu sana.

Hii, ikiambatana na upanuzi usio na kifani wa miundombinu ya usafiri nchini, kuongezeka kwa uwekezaji katika usalama, mipango ya afya ya uzazi na elimu ya sekondari ya kutwa bila malipo pamoja na ongezeko la zaidi ya 100% ya Wakenya wanaopata umeme majumbani mwao. Hii ni mifano michache tu ya kile ambacho ushuru wako umefadhili. Tuna mengi ya kujivunia.

Leo inatupa fursa kama Serikali kuheshimu kila mlipakodi na kutoa shukrani zetu kwa kila mmoja wao kwa bidii yao. Pia inatupa fursa ya kutafakari kama pamoja juu ya mambo ambayo yanaweza kufanywa ili kuboresha mazingira ya kodi ili kuwa na haki katika matumizi yake, ufanisi katika usimamizi wake na ufanisi katika matumizi yake.

Mabibi na Mabwana,

Hata tunaposherehekea leo, lazima tuelekeze macho yetu kuelekea siku zijazo na kuanza kutarajia mahitaji ya uchumi wetu unaokua na idadi yetu ya vijana na wasio na utulivu, wenye njaa ya fursa na kujitambua.

Programu zilizotengwa kwa ajili ya kutekelezwa chini ya Kanuni Nne Kuu zinakusudiwa kuunda utajiri na fursa kwa idadi hii ya watu. Hata hivyo, programu hizi zinahitaji rasilimali ambazo hutolewa na wale ambao hulipa kodi. Sijapotea kwangu kwamba katika miaka michache iliyopita ukuaji wa kuvutia wa Pato la Taifa umepita ukuaji wa msingi wa kodi na matokeo yake, inaelekea kuwaangukia wananchi wachache kubeba mzigo wa wengi.

Hivi majuzi tumechukua hatua za kupanua wigo wa ushuru na kutafuta utekelezaji wa ushuru mpana zaidi kama njia ya kuwaleta Wakenya zaidi kwenye mkondo wa ushuru. Hata hivyo, mageuzi haya bado hayatoshi kuendeleza matarajio yetu ya kitaifa.

Mabibi na Mabwana,

Ninaposimama hapa kuipongeza KRA na Hazina ya Kitaifa kwa utekelezaji wa programu ya pamoja ya kuongeza mapato, na hivi majuzi zaidi, kuanzishwa kwa Kituo cha Udhibiti na Udhibiti wa Scanner, ningependa kusema kimsingi kwamba ingawa tumepiga hatua nzuri katika kufanya mazingira yetu ya ushuru yanafaa zaidi kwa watu binafsi na biashara, mengi zaidi yanahitajika kufanywa kwenye sera ya ushuru na juu ya usimamizi ili tuweze kufaa kwa utaratibu wa ushuru wa siku zijazo.

Hasa, Hazina ya Kitaifa lazima ipitie upya sera zetu za ushuru na kupendekeza sheria ya kusawazisha maeneo ya kunakili, kurahisisha utiifu katika viwango vyote, kuhimiza kujitangaza na kurahisisha Wakenya wote kulipa ushuru kwa hiari kwa kutumia zana zinazofaa zaidi walizo nazo. . Mfumo wa ushuru unapaswa kuunga mkono matarajio ya Nchi Nne Kuu na unapaswa kuunganishwa ili kuhamasisha uwekezaji, wa ndani na nje ili kutumia fursa zilizoundwa humo.

Wakati huo huo, sheria lazima iakisi uzito wa ukusanyaji wa ushuru na matokeo ya kutolipa. Hatupaswi kuwa na nafasi kwa wakwepa kodi kustawi nchini Kenya, makundi ya wahalifu kama wale wanaosafirisha bidhaa zinazotozwa ushuru kutoka nje kupitia bandari zetu za kuingilia wanapaswa kutambuliwa kwa urahisi na kudhibitiwa kwa muda mfupi iwezekanavyo.

Wafanyabiashara wanaoendesha rejista feki za kodi za kielektroniki na kuweka mfukoni VAT wanayokusanya wanapaswa kuzuiliwa.

Watu wenye thamani ya juu ambao mtindo wao wa maisha hauakisi kodi wanazolipa (ikiwa zipo) lazima walazimishwe kuonyesha chanzo cha utajiri wao na kuchangia sehemu yao ya kodi ipasavyo.

Kufikia lengo hili, matumizi ya teknolojia kama kiwezeshaji, ni hitaji la haraka na KRA lazima ijumuishe teknolojia ya hali ya juu katika kila kipengele cha utendakazi wake.

Kuanzia utendakazi wa huduma kwa wateja, kugunduliwa kwa ukwepaji hadi ulipaji wa kodi, faida kubwa inapaswa kuchukuliwa kutokana na kuongezeka kwa kiwango cha elimu ya ICT cha Kenya. Kila juhudi lazima ifanywe ili kupunguza hitaji la uingiliaji kati wa kibinadamu katika kile kinachopaswa kuwa michakato ya kiotomatiki kikamilifu.

Matumizi ya data kubwa kutabiri mwelekeo wa mapato na kugundua uvujaji inapaswa kuwa kawaida na aina hii ya data inapaswa kutumika kuwapa watunga sera taarifa sahihi ili kuboresha ubora wa sera za serikali kote kote.

Natarajia KRA itaongeza manufaa ya Mfumo wa Kitaifa wa Kusimamia Vitambulisho hivi karibuni kama zana nyingine katika safu yao ya uokoaji.

Vile vile, KRA kama taasisi iliyoimarika zaidi na yenye uzoefu mkubwa wa ukusanyaji ushuru nchini inapaswa kuunda uhusiano wa karibu wa kikazi na Serikali za Kaunti ili kuboresha ukusanyaji wa mapato ya mashirika yaliyogatuliwa.

Uhusiano huu unapaswa kuchukua fursa ya mpango wa mashirika mengi kuweka ramani ya miji na miji mikuu ya nchi. Utumiaji wa ramani za kidijitali kutambua sehemu za ardhi na aina ya maendeleo yake kunaweza kuleta mamilioni ya walipa kodi zaidi kwenye kundi.

Ni kwa kutumia teknolojia pekee ndipo tunaweza kuhakikisha kwamba kila Mkenya anayepata mapato anaweza kutimiza wajibu wake wa kiraia kama mlipa kodi.

Mabibi na Mabwana,

Picha hii haitakuwa kamili bila kuvutia jukumu la uadilifu katika ukusanyaji wa kodi. Kama tu nyakati za zamani, jukumu la mtoza ushuru leo ​​linabaki kuwa jukumu zito na lenye nguvu, ambalo linaweza kutumiwa vibaya kwa urahisi.

Tunaendelea kuweka wajibu mzito kwa walipa kodi kutii sheria, hata hivyo kuna matarajio sawa kwamba wale wanaotozwa ushuru wasitumie nafasi zao za ushawishi kujihusisha na unyang'anyi au vitendo vya kushirikiana na wakwepa kodi.

Ninatambua kwamba wafanyakazi wengi katika KRA ni timu iliyojitolea ya wanaume na wanawake ambao wameweza kupata matokeo ya kuvutia katika hali ngumu sana, hasa katika mwaka uliopita au zaidi baada ya kipindi cha kuandaa uchaguzi.

Hili lilisema, sihitaji kusisitiza zaidi ukweli kwamba tayari kuna ukaguzi wa mtindo wa maisha unaoendelea wa maafisa wa KRA katika nyadhifa nyeti.

Natarajia vyombo vya uchunguzi vinavyohusika kuchukua hatua haraka na bila majuto kwa wale watakaobainika kutumia vibaya hadhi yao ya upendeleo kama watoza ushuru wanaume na wanawake. Wakabiliane na sheria na wawajibike kwa makosa yao.

Mabibi na Mabwana,

Ninapohitimisha hotuba yangu, ningependa kuwapongeza wale wote ambao watakuwa wakipokea tuzo na kutajwa leo kwa kujitolea kwao kwa kupigiwa mfano na uzalendo wao mkubwa kama raia wanaolipa ushuru wa Kenya.

Ninaomba tu kwamba usichoke katika jukumu hili na kwamba mwaka ujao, bado utakuwa kwenye rekodi kama umejitolea na kufuata.

Ningependa pia kupongeza KRA na Hazina ya Kitaifa kwa kudumisha utamaduni huu muhimu wa malipo na kutambuliwa katika nyanja ya ulipaji kodi. Lazima tukumbuke kila wakati kusherehekea ushindi wetu, mkubwa au mdogo na hakika hii ni moja ya zile kubwa.

Kwa Wakenya wenzangu, nitafunga kwa kusema, Tulipe Uhsuru Tujitegemee!

Ahsanteni Sana na Mungu Awabariki Wote.