Wajibu na Mamlaka ya Mamlaka ya Mapato ya Kenya (KRA)

BLOGU 18/04/2021

Hivi majuzi, niliwauliza majirani zangu kuhusu wanachojua kuhusu Mamlaka ya Ushuru ya Kenya (KRA). Jibu la dhahiri lilikuwa ni uhusiano wa KRA na malipo ya ushuru. 

Hata hivyo, KRA ni nani, iliundwa vipi na kwa nini? Je, jukumu lake, mamlaka, dhamira na dira yake ni nini? Nakala hii itatafuta kuelimisha walipa kodi juu ya yaliyotajwa hapo juu na mengi zaidi.

Kwa kuanzia, ni kweli kwamba KRA ni wakala wa Serikali unaohusika na jukumu la kutathmini, kukusanya na kuhesabu mapato yote kwa niaba yake. Hata hivyo, kuna mapato fulani kama vile viwango vya mali vinavyowekwa na kukusanywa na Serikali za Kaunti.

Majukumu ya jumla ya KRA ni kutathmini, kukusanya na kuhesabu mapato yote ya ushuru kwa mujibu wa sheria zilizoandikwa na masharti maalum ya sheria zilizoandikwa. Hili ni jukumu muhimu kwa kuwa nchi yetu inategemea fedha hizi kuendesha mipango ya maendeleo ya kitaifa ili kukuza ustawi wa kijamii na kiuchumi wa Wakenya wote. Kabla ya kuanzishwa kwa KRA, ushuru mbalimbali ulikusanywa na mashirika tofauti chini ya Wizara ya Fedha kama vile Idara ya Kodi ya Ongezeko la Thamani, Idara ya Kodi ya Mapato na Idara ya Forodha. Hata hivyo, gharama za juu za utawala, kurudiwa kwa juhudi na majukumu pamoja na ugumu katika utekelezaji na ukaguzi, ulioletwa na kuwepo kwa vyombo hivi tofauti ulisababisha mahitaji ya mfumo wa kodi wa ufanisi na wa gharama nafuu. Kwa hivyo, KRA iliundwa tarehe 1 Julai 1995 na Sheria ya Bunge kushughulikia changamoto hizi.

Kama mashirika mengine mengi, KRA ina maono wazi na taarifa ya dhamira ambayo huongeza lengo la jumla la shirika katika kukusanya mapato. Dira ni kuwezesha mageuzi ya Kenya kupitia usimamizi wa ushuru wa kiubunifu, kitaaluma na unaozingatia wateja huku Dhamira ikiwa ni kujenga uaminifu kupitia kuwezesha uzingatiaji wa Sheria za Ushuru na Forodha.

Usimamizi wa KRA unaundwa na Bodi ya Wakurugenzi, inayojumuisha wataalam wa sekta ya umma na ya kibinafsi. Bodi hufanya maamuzi ya sera, ambayo hutekelezwa na Usimamizi na Wafanyakazi wa KRA. Mwenyekiti wa Bodi anateuliwa na Mkuu wa Nchi wakati Mtendaji Mkuu wa Mamlaka ni Kamishna Mkuu, anayeteuliwa na Katibu wa Baraza la Mawaziri wa Hazina ya Kitaifa.

Zaidi ya hayo, ili kuongeza utendakazi wake nchini kote, KRA imeundwa katika kanda 7, zinazoongozwa na Waratibu wa Mikoa walio katika makao yao makuu ya kanda. Mikoa hii ni North Rift yenye makao yake makuu mjini Eldoret; Ufa Kusini (Nakuru); Magharibi (Kisumu); Kusini (Mombasa); Kati (Nyeri); Kaskazini (Embu) na Nairobi ambayo makao yake makuu ni Times Tower kando ya barabara ya Haile Selassie. 

Maadili ya msingi ya KRA ni Kuaminika, Maadili, Uwezo, Usaidizi na Urahisi (TECHS). Kanuni hizi elekezi huhakikisha utoaji wa huduma kwa walipa kodi bila mfungamano na ufanisi.

Cynthiah Kerubo Oigara

Afisa Elimu ya Kodi

 

 

 

 

           

Je, ulipata maudhui haya kuwa muhimu?

wastani Rating

4.2
Kulingana na ukadiriaji 5